Przepisy BHP określają obowiązki pracodawcy podczas pracy w wysokich i niskich temperaturach. Znaczenie ma nie tylko temperatura, ale również miejsce wykonywania pracy, wysiłek fizyczny oraz warunki mikroklimatu.
Spis treści:
- Jaka temperatura może panować w miejscu pracy?
- Kiedy pracodawca musi zapewnić wodę lub inne napoje?
- Praca w upały – jakie obowiązki ma pracodawca?
- Praca w niskiej temperaturze – jakie prawa ma pracownik?
- Co zrobić, gdy temperatura zagraża zdrowiu pracownika?
- Temperatura w pracy – najważniejsze zasady
Jaka temperatura może panować w miejscu pracy?
Temperatura w miejscu pracy powinna być dostosowana do rodzaju wykonywanych obowiązków i wysiłku fizycznego pracownika. Przepisy określają obecnie minimalne temperatury w pomieszczeniach pracy, natomiast od 11 stycznia 2027 roku zaczną obowiązywać również nowe maksymalne limity związane z wysoką temperaturą wynikającą z warunków atmosferycznych.
Minimalna temperatura zależy od rodzaju wykonywanej pracy
Zgodnie z wyjaśnieniami Państwowej Inspekcji Pracy temperatura w pomieszczeniu pracy powinna być odpowiednia do rodzaju wykonywanych zadań, metod pracy oraz związanego z nimi wysiłku fizycznego. Co do zasady nie może być niższa niż 14°C.
Wyższy próg obowiązuje w pomieszczeniach, w których wykonywana jest lekka praca fizyczna, oraz w pomieszczeniach biurowych. W takich miejscach temperatura nie może być niższa niż 18°C.
Od tych zasad istnieją jednak wyjątki. Minimalna temperatura może być niższa, jeżeli jej utrzymanie nie jest możliwe ze względów technologicznych. Dotyczy to na przykład pracy w chłodniach, gdzie niska temperatura jest niezbędna do prawidłowego przebiegu procesu lub przechowywania produktów. Nie oznacza to jednak braku obowiązków po stronie pracodawcy – przy pracy w takich warunkach konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków chroniących pracownika przed zimnem.
Czy istnieje maksymalna temperatura, przy której można pracować?
Do końca 2026 roku przepisy nie określają jednej maksymalnej temperatury dla wszystkich stanowisk pracy. Pracodawca nadal ma jednak obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników oraz zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy również podczas upałów.
Sytuacja zmieni się w 2027 roku. Nowelizacja rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP została już opublikowana i zacznie obowiązywać 11 stycznia 2027 roku. Nie jest to więc zapowiedź ani projekt, lecz przyjęta zmiana prawa z odroczonym terminem wejścia w życie.
Nowe przepisy wprowadzą dwa najważniejsze maksymalne progi temperatury powodowanej warunkami atmosferycznymi:
- 35°C w pomieszczeniach pracy – niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy,
- 32°C na otwartej przestrzeni – w przypadku prac ciężkich, czyli związanych z określonym wysokim wydatkiem energetycznym.
Po przekroczeniu tych wartości praca będzie musiała zostać czasowo wstrzymana, z wyjątkami przewidzianymi w nowych przepisach.
Nowelizacja wprowadzi również wcześniejsze progi, przy których pracodawca będzie musiał podjąć działania ograniczające narażenie na wysoką temperaturę: 28°C w pomieszczeniach, 25°C przy ciężkiej pracy w pomieszczeniach oraz 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni. Mogą to być rozwiązania techniczne albo zmiany w organizacji pracy.
Dlatego przy omawianiu temperatur w pracy trzeba rozróżnić dwa okresy: zasady obowiązujące obecnie w 2026 roku oraz nowe limity, które zaczną obowiązywać w styczniu 2027 roku.
Kiedy pracodawca musi zapewnić wodę lub inne napoje?
Dostęp do wody zdatnej do picia powinien być zapewniony wszystkim pracownikom. W określonych warunkach przepisy nakładają jednak na pracodawcę dodatkowy obowiązek zapewnienia bezpłatnych napojów profilaktycznych, dostosowanych do warunków wykonywania pracy.
Dotyczy to zarówno wysokich temperatur, jak i pracy w określonych warunkach związanych z zimnem.
28°C w pomieszczeniu i 25°C podczas pracy na zewnątrz
Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, podczas pracy w pomieszczeniu pracodawca musi zapewnić napoje, gdy temperatura na stanowisku przekracza 28°C. Przy pracy na otwartej przestrzeni obowiązek powstaje, gdy temperatura przekracza 25°C.
Napoje powinny być dostępne przez całą zmianę roboczą i w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Pracodawca zapewnia je nieodpłatnie, a pracownikowi nie można zamiast nich wypłacić ekwiwalentu pieniężnego.
Przepisy nie określają jednej konkretnej ilości wody, np. dwóch czy trzech litrów na osobę. Ilość napojów powinna odpowiadać rzeczywistym potrzebom pracowników i warunkom, w których wykonują swoje obowiązki.
Napoje przysługują również podczas pracy w niskiej temperaturze
Obowiązek zapewnienia napojów nie kończy się wraz z nadejściem zimy. Zgodnie z wyjaśnieniami Państwowej Inspekcji Pracy pracodawca powinien zapewnić odpowiednie napoje również osobom wykonującym pracę na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C.
Przepisy uwzględniają ponadto pracę w warunkach gorącego lub zimnego mikroklimatu. W takich przypadkach znaczenie ma nie tylko temperatura wskazywana przez zwykły termometr, ale rzeczywiste obciążenie organizmu wynikające z warunków panujących na stanowisku.
Dotyczy to między innymi miejsc, w których wysoka lub niska temperatura jest związana z procesem technologicznym. Dlatego inne warunki mogą występować podczas pracy na zewnątrz zimą, a inne np. w chłodni czy przy źródłach intensywnego ciepła.
Praca w upały – jakie obowiązki ma pracodawca?
Zapewnienie napojów to tylko jeden z obowiązków związanych z pracą podczas wysokich temperatur. Pracodawca odpowiada za organizację pracy w taki sposób, aby ograniczać zagrożenia związane z upałem i zapewnić pracownikom bezpieczne warunki wykonywania obowiązków.
Znaczenie ma przy tym rodzaj wykonywanej pracy, wysiłek fizyczny, miejsce jej wykonywania oraz warunki panujące na konkretnym stanowisku.
Nie tylko woda – liczy się również organizacja stanowiska
Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, podczas upałów pracodawca powinien podejmować działania ograniczające wpływ wysokiej temperatury na pracowników.
W pomieszczeniach znaczenie ma między innymi sprawna wentylacja lub klimatyzacja, a także ograniczanie nadmiernego nagrzewania stanowisk, np. poprzez stosowanie rolet lub żaluzji. Urządzenia klimatyzacyjne powinny być przy tym utrzymywane w odpowiednim stanie i nie mogą powodować przeciągów ani kierować strumienia powietrza bezpośrednio na stanowisko pracy.
Przy pracy na zewnątrz dochodzi również narażenie na promieniowanie słoneczne. W zależności od rodzaju wykonywanych obowiązków potrzebne mogą być odpowiednie środki ochrony, np. nakrycie głowy i odzież chroniąca przed słońcem, a organizacja pracy powinna uwzględniać możliwość ograniczenia narażenia na wysoką temperaturę.
Wysoka temperatura może prowadzić nie tylko do dyskomfortu, ale również do odwodnienia, przegrzania i pogorszenia koncentracji. Ma to szczególne znaczenie podczas pracy fizycznej, przy obsłudze maszyn czy wykonywaniu zadań wymagających dużej uwagi.
Czy podczas upałów pracodawca musi skrócić czas pracy?
W 2026 roku nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą przekroczenie jednej określonej temperatury automatycznie skraca dzień pracy. Pracodawca może jednak zdecydować o skróceniu czasu pracy albo wprowadzeniu dodatkowych przerw, jeżeli warunki tego wymagają.
Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że podczas upałów pracodawcy mogą wprowadzać dodatkowe przerwy regeneracyjne oraz skracać czas pracy, szczególnie w przypadku prac wymagających dużego wysiłku fizycznego. Takie rozwiązania nie mogą powodować obniżenia należnego pracownikowi wynagrodzenia.
Nie oznacza to jednocześnie, że przy bardzo wysokiej temperaturze pracodawca może ograniczyć się wyłącznie do zapewnienia wody. Nadal ciąży na nim obowiązek oceny zagrożeń i zapewnienia bezpiecznych oraz higienicznych warunków pracy.
Zasady te zmienią się od 11 stycznia 2027 roku, kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące maksymalnych temperatur i działań wymaganych podczas upałów. Szczegółowe limity opisaliśmy wcześniej, dlatego warto pamiętać, że obecne zasady z 2026 roku i regulacje obowiązujące od 2027 roku nie są takie same.
Praca w niskiej temperaturze – jakie prawa ma pracownik?
Niska temperatura może wynikać zarówno z warunków atmosferycznych, jak i ze specyfiki miejsca pracy. Inne warunki występują podczas pracy na zewnątrz zimą, a inne w chłodni czy pomieszczeniu, w którym niska temperatura jest konieczna ze względów technologicznych.
W obu przypadkach pracodawca powinien uwzględnić zagrożenia związane z wychłodzeniem organizmu i odpowiednio zabezpieczyć pracowników.
Inne zasady dotyczą pracy na mrozie i pracy np. w chłodni
Przy pracy na zewnątrz niska temperatura jest związana przede wszystkim z pogodą. Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, jeżeli na stanowisku występują czynniki, przed którymi konieczna jest ochrona pracownika, pracodawca ma obowiązek nieodpłatnie zapewnić odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
W zależności od warunków mogą to być m.in. odpowiednio dobrana odzież ochronna, obuwie, rękawice czy nakrycie głowy. Środki ochrony muszą być dostosowane do zagrożeń występujących na konkretnym stanowisku, dlatego ich zakres nie będzie identyczny dla każdego pracownika wykonującego obowiązki w niskiej temperaturze.
Inaczej wygląda sytuacja np. w chłodni. Temperatura może tam pozostawać poniżej standardowych wartości ze względów technologicznych. Nie zwalnia to jednak pracodawcy z obowiązku zabezpieczenia pracownika przed wpływem zimna i uwzględnienia takich warunków w ocenie ryzyka zawodowego.
Przepisy BHP uwzględniają również pracę w zimnym mikroklimacie. W jego ocenie bierze się pod uwagę więcej czynników niż samą temperaturę powietrza, dlatego dwa stanowiska przy podobnym wskazaniu termometru nie zawsze muszą powodować takie samo obciążenie organizmu.
Kiedy przysługuje posiłek profilaktyczny?
Posiłek profilaktyczny nie przysługuje automatycznie każdej osobie pracującej zimą. Znaczenie mają rodzaj wykonywanych obowiązków, wysiłek fizyczny, temperatura oraz miejsce wykonywania pracy.
Zgodnie z wyjaśnieniami Państwowej Inspekcji Pracy posiłki profilaktyczne przysługują między innymi osobom wykonującym określone prace związane z dużym wysiłkiem fizycznym na otwartej przestrzeni w okresie zimowym, czyli od 1 listopada do 31 marca. Przepisy określają przy tym minimalny wydatek energetyczny, który musi zostać osiągnięty podczas wykonywania pracy.
Podobne zasady dotyczą pracy fizycznej w pomieszczeniach, w których ze względów technologicznych temperatura stale utrzymuje się poniżej 10°C lub wskaźnik obciążenia termicznego WCI przekracza określoną wartość. Również w tym przypadku samo przebywanie w chłodnym pomieszczeniu nie wystarczy – znaczenie ma wysiłek energetyczny związany z wykonywaną pracą.
Dlatego dwóch pracowników wykonujących obowiązki w podobnej temperaturze nie zawsze będzie miało takie same uprawnienia do posiłku profilaktycznego. Decydują konkretne warunki stanowiska oraz intensywność wykonywanej pracy, a nie wyłącznie pora roku lub temperatura wskazywana przez termometr.
Co zrobić, gdy temperatura zagraża zdrowiu pracownika?
Zarówno wysoka, jak i niska temperatura może wpływać na samopoczucie, koncentrację i bezpieczeństwo podczas wykonywania obowiązków. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których pracownik zaczyna odczuwać objawy mogące świadczyć o przegrzaniu, odwodnieniu lub nadmiernym wychłodzeniu organizmu.
Niebezpieczne warunki należy zgłosić
Przy wysokiej temperaturze sygnałem ostrzegawczym mogą być m.in. osłabienie, zawroty głowy, silne pragnienie czy pogorszenie koncentracji. Długotrwała praca w zimnie może natomiast prowadzić do wychłodzenia organizmu, drętwienia kończyn i ograniczenia sprawności.
Jeżeli warunki na stanowisku zaczynają stwarzać zagrożenie albo pracownik zauważy niepokojące objawy, powinien zgłosić sytuację przełożonemu. Pozwala to ocenić warunki pracy i podjąć odpowiednie działania, np. zmienić organizację pracy lub zastosować dodatkowe zabezpieczenia.
Osoby zatrudnione przez Intraservis Praca powinny w takiej sytuacji skontaktować się również ze swoim koordynatorem. Dotyczy to zarówno problemów związanych z temperaturą, jak i innych sytuacji mogących wpływać na bezpieczeństwo podczas wykonywania pracy.
Czy pracownik może odmówić wykonywania pracy?
W określonych sytuacjach pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków. Nie oznacza to jednak, że można przerwać pracę zawsze, gdy na stanowisku jest po prostu zbyt gorąco lub zbyt zimno.
Zgodnie z art. 210 Kodeksu pracy, jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo wykonywana praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik może powstrzymać się od jej wykonywania. Powinien przy tym niezwłocznie zawiadomić przełożonego.
Jeżeli samo powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, przepisy pozwalają pracownikowi oddalić się z miejsca zagrożenia, również po niezwłocznym poinformowaniu przełożonego.
Sama temperatura nie jest więc jedynym kryterium. Znaczenie mają rzeczywiste warunki na stanowisku, obowiązujące przepisy BHP oraz skala zagrożenia dla zdrowia lub życia.
Temperatura w pracy – najważniejsze zasady
Przepisy dotyczące temperatury w miejscu pracy obejmują zarówno minimalne warunki w pomieszczeniach, jak i obowiązki związane z pracą podczas upałów i w niskich temperaturach. Najważniejsze wartości, które warto zapamiętać, to:
- 14°C – zasadnicza minimalna temperatura w pomieszczeniach pracy,
- 18°C – minimalna temperatura m.in. przy lekkiej pracy fizycznej i w pomieszczeniach biurowych,
- poniżej 10°C – obowiązek zapewnienia napojów przy pracy na otwartej przestrzeni,
- powyżej 25°C – obowiązek zapewnienia napojów przy pracy na otwartej przestrzeni,
- powyżej 28°C – obowiązek zapewnienia napojów przy pracy w pomieszczeniu.
Same wartości na termometrze nie zawsze wystarczają jednak do oceny warunków pracy. Znaczenie mają również rodzaj wykonywanych obowiązków, poziom wysiłku fizycznego, miejsce pracy oraz panujący mikroklimat.
Jeżeli pracujesz za pośrednictwem Intraservis Praca i masz wątpliwości dotyczące warunków na swoim stanowisku, skontaktuj się ze swoim koordynatorem. Jeśli dopiero szukasz zatrudnienia, sprawdź aktualne oferty pracy Intraservis Praca.